ادبیات چیست؟

وقتی عاطفه و تخیل گره می خورند

انواع ادبیات

ادبیات، هنر کلمات است، همانطور که موسیقی هنر صداها و نقاشی هنر خطوط و رنگ هاست.

در ادبیات مهم چگونه سخن گفتن است؛ یعنی روش بیان است که ادبیات وآثار ادبی را از آثار غیر ادبی جدا می کند.

شعر و نثر

آثار ادبی را به طور کلی می توان به شعر و نثر تقسیم کرد.

شعر، کلمه ای عربی است به معنای آگاهی و دانستن. نثر هم کلمه ای عربی است به معنی پراکندگی و پراکندن.

تعریف شعر کار آسانی نیست؛ اساسا تعریف یا شناساندن چیزی با کلمات، از دشوارترین کارهای عالم است. چیزی را که می خواهیم تعریف کنیم، هرچه از محسوسات و مادیات دورتر شود، تعریف آن هم دشوارتر می شود.

مثلا تعریف درد خیلی سخت تر از تعریف سنگی است که به پای ما خورده و باعث درد شده است.

از بین همه ی تعریف های شعر، این تعریف دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی شاعر و پژوهشگر معاصر به نظر ما از همه تعاریف کامل تر است : « شعر گره خوردگی عاطفه و تخیل است که در زبانی آهنگین شکل گرفته است».

در این تعریف، پنج ویژگی برای شعر ذکر شده است:

1-     عاطفه

2-     تخیل

3-     زبان

4-     آهنگ (وزن، ردیف و قافیه)

5-     شکل ( قالب شعرو...)

پس هر شعری کم و بیش ویژگی های بالا را دارد.

نوع دیگر آثار ادبی نثر است. نثر ادبی که مهمترین شکل آن، داستان است – تقریبا در چهار ویژگی در شعر مشترک است :

1-     عاطفه

2-     تخیل

3-     زبان

4-     شکل (البته شکل نثر با شکل شعر فرق هایی دارد)

مهمترین تفاوت شعر و نثر ابتدا در آهنگی است که شعر دارد و بعد در بیان فشرده ی شعر است؛ یعنی شاعر حداکثر حرف ها و حس ها را با حداقل کلمات بیان می کند. اما نثر چنین نیست.